Ach jongen, er zijn meer vrouwen dan kerken. Dat is wat menig vader of vriend tegen een jongeman zei als zijn meisje de verkering had uitgemaakt. Er klopt natuurlijk helemaal niets van die uitspraak, al waren er een jaar of zeventig geleden wel vele, vele duizenden kerken. Maar het klonk wel aardig, net als ‘geen handvol maar een land vol’, ook zo’n wanhopige poging om een verliefde te troosten.
Van die vele duizenden kerken zijn er een heleboel gesloopt of omgebouwd voor een andere bestemming. Ik las dat Nederland momenteel 7.000 kerkgebouwen heeft, waarvan er 4.000 nog in gebruik zijn als godshuis van protestanten en rooms-katholieken.
Vondelkerk
De rest heeft dus geen godsdienstige functie meer. Net als de Vondelkerk in Amsterdam, die in de nieuwjaarsnacht van 2025 op 2026 in brand vloog. Van 1880 tot 1977 was hij nog in gebruik als de R.K. Kerk van het Heilig Hart van Jezus. Nationaal bekend door de geruchtmakende televisie-uitzending op 23 oktober 1969 van de huldiging van de schrijver Gerard Reve ter gelegenheid van de toekenning van de P.C. Hooftprijs.
Minder kerkgang
In het landschap is een kerk altijd een aardig gezicht. Zonde als ze verdwijnen. Maar het is duur om een kerkgebouw in stand te houden, helemaal bij de voortschrijdende afname van het aantal kerkgangers. Vandaar ook dat ze vaak voor iets anders worden gebruikt. Ze doen dienst als concertzaal of bibliotheek of er komen kantoren of woningen in. Soms zie je dat mensen gewoon een hele kerk kopen om erin te gaan wonen.
Graven
Het gebruik van een monumentaal kerkgebouw als zalencentrum of concertzaal mag rationeel zijn. Het stuit mij daarentegen wel tegen de borst als deelnemers aan een bedrijfsfeest of een andere manifestatie soms letterlijk op de graven dansen. Op de graven dus van de mensen die eeuwen geleden niet buiten de kerk maar binnenin werden begraven.
Klok kijken
Ik groeide op in een protestants-christelijk milieu toen de verzuiling nog hoogtij vierde. Natuurlijk hadden we thuis een klok op de schoorsteenmantel, maar ik leerde liever klok kijken op de fiere rooms-katholieke kerk die door het raam zichtbaar was. Noem het een vroege uiting van oecumenisch denken.