Ik ben niet de enige die tegen Kerstmis ‘De avonden’ van Gerard Reve ter hand neemt. Veel mensen herlezen deze roman uit 1947 traditiegetrouw tussen 22 december en Oudejaarsdag. Dat is ook de periode van het jaar waarin het boek speelt.
Als adolescent kwam ik meteen in de ban van de roman toen ik de eerste zin las. Het is een monumentale zin die, hoe simpel ook, verwachtingen wekt. Hij kan zich in mijn ogen meten met de eerste zin van ‘Anna Karenina’ van Lev Tolstoj en de eerste zin van ‘Honderd jaar eenzaamheid’ van Gabriel García Marquez.
Donker
Dit is hem: “Het was nog donker, toen in de vroege morgen van de tweeëntwintigste december 1946 in onze stad, op de eerste verdieping van het huis Schilderskade 66, de held van deze geschiedenis, Frits van Egters, ontwaakte.”
Burgerlijk
‘De avonden’ is een in schemering gehuld boek. Het registreert minutieus alledaagse gebeurtenissen in het leven van Frits van Egters in de laatste dagen van het jaar. Hij woont met zijn ouders in een burgerlijk woninkje, ouders die hem niet begrijpen. Intrigerend zijn zijn bizarre gedachten en invallen. Ronduit afstandelijk is de relatie met zijn broer, Joop, voor wie Gerards ‘geleerde broer’ Karel van het Reve model stond, de latere hoogleraar Slavische taal- en letterkunde in Leiden.
Galerie
Reve’s toenmalige levenspartners runnen de galerie ‘Teigetje&Woelrat’ in Amsterdam met mode, textielkunst en Reviaanse merchandise. Teigetje en Woelrat zijn de koosnamen die Reve hun gaf in zijn boeken. Gerard Reve, die in 2006 overleed, werd op 14 december 1923 geboren. De galerie staat elk jaar stil bij zijn geboortedag.
Sjaal
“Om deze bijzondere dag meer gewicht te geven lanceren wij vandaag de vijfde editie van de door ons eigenhandig gemaakte Teigetje&Woelrat – De Avondensjaal”, aldus de galeriehouders. Op de sjaal staat een tekst: “Het is gezien, het is niet onopgemerkt gebleven.” En dat is dan weer het slot van ‘De avonden’.
Winkel
Onlangs had ik even mailcontact met Teigetje en Woelrat. Die schreven: “Tot slot een tip: Bestel zelf zo’n T&W-sjaal, want om met Gerard te spreken: ‘We hebben een winkel. En de kachel moet branden, de schoorsteen moet roken: brood op de plank! Voor niets gaat de zon op!’”
Wasmachines
Volgens Gerard Reve moet een kunstenaar ook proberen zakenman te zijn. “Je hebt een winkel en als je niet behoorlijk schreeuwt, dan blijven je wasmachines op magazijn staan”, zo luidde zijn motto.
Laat mij in dit kleine hoekje van het internet dan maar een beetje schreeuwen en reclame maken voor de ‘Teigetje&Woelrat– De Avondensjaal’. Bestel dat ding!
(Foto: De stand van de galerie ‘Teigetje&Woelrat’ op de KunstRAI in april 2025.)