Als het bij het wakker worden wéér niet heeft gesneeuwd deze dagen dan lijd ik aan winterrouw. De term hoorde ik in een radio-interview met Jan Hertoghs, die een boek schreef met de titel ‘Kind zonder winter’. Dat gaat over verdriet om het verdwijnen van echte winters.
IJsbloemen op de ruiten, ijspegels aan de goot, een ijsbreker in de gracht, sneeuwballen gooien, schaatsen op pikzwart ijs in de singel, over nog niet zo sterk ijs rennen zonder natte voeten te krijgen, een sneeuwpop, Elfstedentocht. Het zijn zo’n beetje allemaal herinneringen geworden van wie ouder is dan vijftig.
Kerkje
Alleen op kerstkaarten zie je nog wel wintertaferelen met een besneeuwd dorpje en een verlicht kerkje waar mensen naar op weg zijn met een sleetje met een kerstboom erop. Bij wijze van spreken hoor je de kerkklok luiden en zie je Rudolph de slee van de kerstman over de hemelboog trekken.
Strooizout
Irritant zijn de weermannen en de weervrouwen die zich gedwongen voelen een hogere temperatuur in december als lekker te presenteren. Een echte winter is gelijk aan verkeersellende, zo is de gedachte. Die winter moet bestreden worden met strooizout en giftige commentaren. Terwijl ik juist wil dat een sneeuwstorm rond het huis raast en dat het in de sloten vriest dat het kraakt. Let it snow! C’est l’hiver!
Kleding
Veel mensen sidderen bij winters weer, bij vrieskou, hagel en sneeuw. Tegen hen zeg ik: er bestaat geen slecht weer, er bestaat alleen slechte kleding. Een stad in diepe sneeuw. Er is niets mooiers. Je bent op een plek waar het gewoonlijk vol lawaai is en het is er plotseling doodstil. De stemmen van voorbijgangers komen gedempt en wat dof je oren binnen.
Iran
Zo was het ook in Hamadan in Iran. Op weg naar Sanandaj voor een adviesklus over gemeentelijke communicatie kwam ik er samen met een collega vast te zitten. De sneeuw blokkeerde de weg. In Hamadan zag ik een man met een rijdend kippenhok, ik speelde mee in een televisiesoap en ik bezocht het graf van Esther uit de Bijbel.
Esther
De chauffeur bracht ons naar een plek in de stad waar, zo zei hij, een verdekt opgestelde joodse man ons zou brengen naar het (vermeende) graf van Esther en haar pleegvader Mordechai. Esther is naast het Hooglied het enige (geloof ik) Bijbelboek waar God niet in voorkomt. De joodse Esther was de vrouw van de Perzische koning Ahasveros. Door haar invloed als koningin verijdelde zij de vernietiging van het joodse volk. De joden vieren dit met het Poerim-feest.
Inderdaad kwam er een man achter een auto vandaan en wat schuw leidde hij ons naar een gebouw waar twee tomben stonden. Een ontroerend moment want als kind intrigeerde mij al het verhaal van Esther.
Soap
Op de terugweg raakten wij bij een hotel in gesprek met een filmploeg. De regisseur kwam naar buiten en vertelde over de soap die ze aan het opnemen waren. Verscheidene vrouwen in hijab waren aan het repeteren. Of wij even een gastrolletje wilden doen? Het zou op prijs gesteld worden als wij, gezeten in de lobby van het hotel, Amerikanen zouden spelen. Rabarber rabarber. De episode zou een jaar later worden uitgezonden, maar ik heb er nooit meer iets over gehoord.
Nieuwbouwwijk
Toen de sneeuw het vervolgens toeliet, konden we doorreizen naar Sanandaj, de hoofdstad van de Iraanse provincie Kurdistan. In een nog niet afgebouwde nieuwbouwwijk leidde de voorzitter van het wijkcomité ons door de sneeuw en de modder rond. In diverse huizen voerden wij gesprekken met groepjes bewoners over de sociale opbouw van de wijk, over de noodzaak van de aanleg van wegen en over de communicatie door de gemeente.
Tolk
Hierbij werd ik geëscorteerd door een tolk die een wurgende hulpvaardigheid aan de dag legde. Hij sprak uitstekend Engels. Zijn gedrag herinnerde aan de uitstekend Engels sprekende begeleiders van bezoekers aan Rusland en andere Oost-Europese landen ten tijde van de Koude Oorlog. Meestal hadden ze in het buitenland gestudeerd. De opleiding voor zo’n tolk- of gidsbaantje was alleen bereikbaar met instemming van de autoriteiten. Dan wist je dat die autoriteiten jou als buitenlandse bezoeker in de gaten wilden houden.
(December 2025)