mei 2026

Sunny Home staat opnieuw te koop, het karakteristieke groene houten huisje in Leiden waar Maarten Biesheuvel en zijn vrouw Eva zo lang hebben gewoond. Na de dood van de schrijver in 2020 kreeg het nieuwe eigenaren. Na een grondige renovatie doen die het nu weer van de hand. Het is doodzonde dat er geen instantie is die van Sunny Home een Biesheuvel-museumpje maakt.

Er zullen wel allerlei wetten in de weg staan en praktische bezwaren. En de historische allure van het houten Czaar Peterhuisje in Zaandam zou het niet benaderen, maar het zou toch een interessante literaire pleisterplaats kunnen worden. Aan mogelijke tentoonstellingsobjecten geen gebrek. Neem alleen al de manuscripten, boekedities en sigaren van de P.C. Hooft-prijswinnaar. En in de novelle ‘Reis door mijn kamer’ neemt Biesheuvel de lezer op excursie langs de vele voorwerpen in de kamer waar hij zoveel prachtige verhalen schreef. Van Eva mocht hij die kamer van drie bij vier meter trouwens geen studeerkamer noemen, maar alleen zijn ‘kamertje’.

Marilyn

Zo waren er portretten van zijn helden Vladimir Nabokov en Karel van het Reve (die hij aanzag voor God). Verder een pianokruk waarvan twee poten ontbreken, de tekentafel van zijn vader, een vloeiroller. En ook pin ups, droogbloemen en schrijfmachines. Omdat hij dol was op Marilyn Monroe, koesterde hij naast een foto van haar ook een glazen bol die je kunt schudden om een miniatuur Marilyn Monroe te laten besneeuwen.

Eeyore
Sunny home is een schattige zonnige naam. Maar in de tijd dat ik weleens tijdens een fietstocht bij het echtpaar Biesheuvel aanwipte, leek het door de omringende bomen meer op ‘Eeyore’s gloomy place’ uit Winnie-the-Pooh. Ze leefden daar met katten, honden en een geit. Die gaven ook penetrante aroma’s af waarvan boze tongen beweren dat die in de houten balken zijn gaan zitten.

Fernweh
Reizen in de werkelijkheid is magnifiek. Het bloed gaat prettig kolken van Fernweh, Wanderlust, Reisefieber en La joie de s’en aller. Vooral ook bij het vooruitzicht van kennismaking met andere culturen en met mensen die andere verhalen vertellen dan de voorspelbare narratieven die ons van alle kanten worden voorgeschoteld. Wie in zijn leven het een en ander van de wereld heeft gezien kan zich, als de reiskoorts is gezakt, naar het voorbeeld van Biesheuvel heel wel tevreden stellen met een reis door de eigen kamer. Zeker als die vol is met voorwerpen die herinneren aan reisbelevenissen.

Trouw heeft een uitgever ontdekt die met behulp van artificiële intelligentie tien boeken per dag produceert over uiteenlopende onderwerpen. De boeken hebben titels als ‘Alles over Krakau’ en ‘Alles over het Fjordenpaard’. Wat was Boorman zijn tijd ver vooruit toen hij tegen een fiks tarief en in een makkelijk massaproces voor bedrijven reclamebrochures over hun producten maakte!

Boorman is de held van de roman ‘Lijmen/Het been’ van de Belgische schrijver Willem Elsschot (1882-1960). Boorman is directeur-generaal van het zogenoemde Algemeen Wereldtijdschrift en gaat directies van bedrijven langs om ze stapels brochures aan te smeren. Dat aansmeren noemt hij lijmen. De geschriften hebben eenzelfde opbouw: even gemakkelijk levert hij teksten over houten als over ijzeren ledikanten.

Been
De brochures zijn zonder uitzondering jubelend en ze appelleren aan de ijdelheid van de afnemers. Bedwelmd tekenen ze grif voor enorme oplagen. Sommigen bedenken zich later en willen onder de bestelling uitkomen maar Boorman is onverbiddelijk. Desnoods levert hij de pakken bedrukt papier eenvoudigweg door ze op een onbewaakt ogenblik op een binnenplaats neer te leggen, zoals bij de -met een zeer been kampende- weduwe Lauwereyssen.

Piano
Zij heeft een bedrijf in keukenliften. Bij de redactie van haar brochure ging wel iets mis. Bij de omwerking van de tekst was het woord piano niet consequent vervangen door lift. Dat zal AI niet zo gauw overkomen. Als je AI-gereedschap vraagt om het woord piano niet te noemen dan doet het dat ook niet.

Verzuim
Het artikel over Andries BV, de uitgever van met AI geproduceerde boeken, las ik in dagblad Trouw van 12 mei 2026. Daarin staat dat de uitgever verzuimt om te vermelden dat het AI is die de boeken samenstelt. De lezers zouden eigenlijk moeten kunnen weten waar de beschreven kennis vandaan komt. Al is het natuurlijk wel algemeen bekend dat AI parasiteert op alles wat er wereldwijd ooit is gepubliceerd.

Rotten
Terwijl Boorman in zijn eentje in een handomdraai de zoveelste brochuretekst fabriceert, houdt hij tenminste nog de schijn op dat achter het bordje Redactie op zijn stille kantoor redacteuren in rotten van vier hun vingers zitten stuk te schrijven.

De foto komt uit het Nationaal Archief. Daarop zijn Ton Lensink en Bob de Lange te zien in het AVRO-televisiespel ‘Lijmen / Het been’ uit 1970. De Lange [r] speelt de rol van Boorman, Lensink die van zijn assistent Laarmans.   

In Gorinchem moesten de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart 2026 over omdat er vermoedens waren van fraude met volmachten. Volmachten ronselen is in veel landen een beproefde manier om verkiezingen te beïnvloeden. Een vergelijkbare methode is de truc met het lege stembiljet, waarover Gala TV in het Armeense Gyumri berichtte.

Ik was in 2013 in Armenië voor een marketingklus bij die omroep. Op 18 februari waren daar presidentsverkiezingen. De zittende man, Serzj Sarkisjan, mocht weer vijf jaar aanblijven. De bevolking ontving de uitslag met gelatenheid en cynisme. Zijn opponent sprak van omkoping en fraude en eiste, tevergeefs, de overwinning op.

Geld voor een stem
De Armeense televisiezender Gala TV zond een reportage uit over het vervoeren naar stemlokalen van mensen die onder druk zouden zijn gezet om op Sarkisjan te stemmen. De zender toonde daarbij beelden van het aanbieden van geld in ruil voor een stem.

Arme senioren
Volgens Gala TV werd gebruik gemaakt van de ‘truc met het lege stembiljet’. Die gaat zo. Wie kwaad wil, zorgt dat hij stapeltjes stembiljetten te pakken krijgt, bijvoorbeeld op het moment dat deze juist zijn gedrukt. Hij vult deze stembiljetten zelf in en geeft ze aan arme senioren. Die moeten de biljetten in de stembus deponeren. Het op het stembureau aan hen uitgereikte lege biljet moeten ze in ruil voor een bedragje bij de fraudeur inleveren. Daarna brengt die de lege biljetten op dezelfde manier in omloop. Enzovoort. Aldus Gala TV.

Stalin
Laat dit al een verwerpelijke methode zijn om van de democratie misbruik te maken. Nog grover is het rechttoe rechtaan manipuleren van verkiezingsuitslagen. In dat verband wordt vaak verwezen naar Stalin, aan wie de volgende uitspraak wordt toegeschreven: “Het gaat niet om de mensen die stemmen, het gaat om de mensen die de stemmen tellen.”