augustus 2025

‘Peter en de wolf’ van Sergej Prokofjev staat op zondag 31 augustus 2025 op de voorgrond bij Mayflower Bookshop in Leiden. Om 16 uur die dag geef ik een lezing over dit muzikale sprookje, dat voor velen een eerste kennismaking met muziek heeft betekend.

De dierlijke en de menselijke personages worden vertegenwoordigd door muziekinstrumenten. Zo is het vogeltje een fluit en de grootvader een fagot. De titel van de lezing is: ‘De eend die kwaakte in de wolvenbuik’. De aandacht voor een gulzige wolf is actueel. Momenteel lijdt het wandeltoerisme onder de angst voor wolven die in onze natuur huishouden.

Educatief
De Russische componist Prokofjev (1891-1953) schreef het stuk in opdracht. Het had een educatief doel. In 1936 ging het in Moskou in première, in een tijd waarin Rusland onder het strenge bewind van Stalin stond. Die vond dat kunst de communistische ideologie moest ondersteunen en uitdragen.

Ramses Shaffy
Er bestaan diverse opnamen van ‘Peter en de wolf’ met beroemdheden als verteller, zoals Sean Connery, Bill Clinton en David Bowie. Bekend in Nederland zijn de versies met Paul de Leeuw en Ramses Shaffy.

De zesde
Deze lezing is de zesde in de serie Children’s Classics. Daarin kwamen onder meer ‘Pinocchio’ van Carlo Collodi, ‘Winnie-the-Pooh’ van A.A. Milne en het rebelse werk van Annie M.G. Schmidt aan bod.

Locatie
De internationale boekhandel Mayflower Bookshop is gevestigd op Breestraat 70 in Leiden. De lezing is in het Nederlands en de toegang is kosteloos.

Met enige overdrijving zou je kunnen zeggen dat Karl Marx een grote fout heeft gemaakt. Hij veronderstelde namelijk dat het met de mens wel goed komt als zijn economische omstandigheden maar in orde zijn. Geef hem genoeg eten en fatsoenlijk onderdak en hij handelt volgens de gewenste maatschappelijke waarden, zo is de redenering.

Tal van praktijkvoorbeelden en communistische systemen laten echter zien dat de mens bij gunstige economische omstandigheden juist nog meer wil. Ook zijn er bedrijven in welvarende landen zoals Nederland die de regels overtreden of bijbuigen om meer winst te maken.

Kwaad
Daarom is er toezicht nodig en bestaan er inspectiediensten. Die controleren of de veiligheid van werknemers is gewaarborgd. Of er sprake is van fraude. En: is ons voedsel wel veilig? Worden verboden niet genegeerd? Belasten productieprocessen het milieu niet ontoelaatbaar? Het gaat te ver om te beweren dat ‘de mens geneigd is tot alle kwaad’, maar er zijn nu eenmaal meer overtredingen te verwachten als er geen alerte waakhonden zijn.

Genot
Ondertoezichtstaanden heten ze, bedrijven en personen die door inspectiediensten worden gecontroleerd. Bij een inspectiedienst heb ik ook wel eens de term toezichtgenietenden horen bezigen. Wat voor masochist moet je zijn om je daar, als ondertoezichtstaande, lekker bij te voelen? 

Den Haag
Ik hoorde dat de meeste rijksinspectiediensten hun hoofdkwartier in Den Haag hebben en dat getwijfeld moet worden aan hun onafhankelijkheid. Ze zitten te dicht op ministers en staatssecretarissen die mogelijk andere belangen dienen dan veiligheid en ordelijkheid.

Werkgelegenheid
Een minister zou zomaar op het idee kunnen komen om een inspectiedienst af te remmen als die een bedrijf aanpakt dat de regels voor toegestane vervuiling overtreedt maar wel voor veel werkgelegenheid zorgt. 

Foto: Cerberus, gefotografeerd op een tentoonstelling over mythische wezens in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden.